Cách đây 57 năm, ngày 15/3/1964 Bệnh viện quân y 121 đã được thành lập. Đây là thời điểm mà cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đang bước vào thời kỳ khó khăn, khốc liệt nhất; đế quốc Mỹ và ngụy quân, ngụy quyền âm mưu xâm chiếm, chia cắt lâu dài Tổ quốc ta. Sau 2 năm kế hoạch bình định Miền Nam bị phá sản, Mỹ thực hiện kế hoạch mới “Kế hoạch Giôn-Xơn Mác-na-ma-ra” với chiến dịch “Trực thăng vận”; “Thiết xa vận”; “Hạm đội nhỏ trên sông” và “Quốc sách ấp chiến lược” nhằm bình định Miền Nam trong vòng 2 năm.
Dưới ánh sáng Nghị quyết lần thứ 15 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa 2) có nội dung “Con đường phát triển của cách mạng Miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân”. Với tư tưởng chỉ đạo đó các lực lượng vũ trang Quân khu T3 (Quân khu 9 ngày nay) đã phát triển mạnh mẽ cả về số lượng lẫn chất lượng, đã hình thành ba thứ quân “ bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích”. Theo đó, các đội phẫu thuật F42, F48 được thành lập để bảo đảm quân y kịp thời cho các trận đánh ở chi khu Biện Nhị, sông Cái Tàu, chi khu Cái Nước, Đầm Dơi, cứ điểm Chà Là… Trước đó Bệnh xá C50 (có mật danh là K50) cũng được thành lập gồm hai bộ phận khung đào tạo y sỹ và bộ phận quân y tiền phương. Cuối năm 1963 Trung ương Đảng quyết định tăng cường chi viện cho cách mạng Miền Nam, trong đó có lực lượng quân dân y và trang thiết bị y tế nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách của chiến trường Tây Nam Bộ.
Ngày 15 tháng 3 năm 1964, Bộ Tư lệnh Quân khu T3 quyết định thành lập Ban Quân y trực thuộc Phòng Hậu cần và quân y viện cấp Quân khu (mật danh là Z12 – tiền thân của BV quân y 121 ngày nay) trên cơ sở quy tụ Bệnh xá 320, Bệnh xá C50, đội phẫu thuật F42 và đội phẫu thuật F48.
Cuối năm 1966, Z12 chuyển đổi mật danh thành V.121 cùng các đội phẫu thuật mang tên V.121A, V.121B phục vụ tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968. Năm 1975 sau ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng các đơn vị quân y gồm quân y viện V.121, các Phân viện V.121A, V.121B, V.121C, các đội điều trị S.901A, S.901B, Viện Quân y K56, Viện Quân y 802 sáp nhập lại với tên gọi Viện Quân y 121 thuộc Cục Hậu cần Quân khu 9.
Qua 10 năm với nhiều lần thay đổi phiên hiệu từ Z12 đến Viện Quân y 121 hoạt động trên khắp chiến trường Tây Nam Bộ, với biết bao gian khổ, thiếu thốn và vô cùng ác liệt nhưng cán bộ, chiến sĩ Bệnh viện quân y 121 đã luôn đồng cam, cộng khổ, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của đảng, dựa vào dân và tranh thủ sự đùm bọc giúp đỡ của nhân dân để tồn tại và ngày càng nâng cao năng lực cứu chữa TBB. Phát huy cao tinh thần tự lực tự cường, đẩy mạnh ứng dụng các sáng kiến kỹ thuật; vừa cứu chữa thương binh, vừa đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên chuyên môn kĩ thuật, vừa đánh địch chống càn bảo vệ thương binh, bảo vệ căn cứ và vừa tổ chức xây dựng Bệnh viện.
Trong muôn vàn khó khăn gian khổ đã có nhiều sáng kiến kỹ thuật được nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị như: dùng mật rắn thay cho thuốc Prostigmin để chống liệt ruột sau mổ của bác sĩ Nguyễn Công Thiện; dùng da khỉ để vá ghép cho thương binh mất da của TS Bác sĩ Võ Tá Thông; kết hợp Đông Tây y trong điều trị TBB của bác sĩ Nguyễn Thế Cường; áp dụng phương pháp gây tê để mổ nhanh và an toàn, dùng nước dừa để thay thế dịch truyền, chế tạo bàn mổ vạn năng từ xác máy bay… Bác sĩ Nguyễn Dụng Thận (10 Tấn) ban đêm biên soạn tài liệu theo kiến thức cá nhân, ban ngày lên lớp giảng dạy cho học viên. Tính đến năm 1965 đã đào tạo tại chỗ được 16 y sĩ và 70 y tá, trong số này sau 1975 đã được đào tạo bổ sung và đào tạo chuyên khoa sâu, trở thành những cán bộ cốt cán của ngành Quân y QK9, được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang như đồng chí Thiếu tướng BSCKII Trần Thanh Quang, Đại tá BSCKII Nguyễn Văn Út. Trong hai năm 1965, 1966 Viện quân y 121 đã cứu chữa cho hơn 5.000 thương bệnh binh.
Thời kỳ địch mở chiến dịch “Nhổ cỏ U Minh” (từ 9/1969) - đây là giai đoạn vô cùng khốc liệt, đồng thời cũng là lúc cán bộ chiến sĩ phải vượt qua rất nhiều khó khăn thử thách và phát huy cao nhất ý chí kiên cường, lòng dũng cảm với tinh thần “Tất cả vì thương binh”, “ tất cả để chiến thắng”. Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu và cứu chữa thương bệnh binh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước; tập thể Bệnh viện đã được tặng thưởng 01 Huân chương Quân công giải phóng hạng III, 05 Huân chương chiến công giải phóng hạng I, II, III. Ngày 15/01/ 1976 Bệnh viện quân y 121 được Nhà nước tuyên dương danh hiệu đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Sau khi đất nước ta hoàn toàn thống nhất, cán bộ chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu nói chung, cán bộ, chiến sĩ và công nhân viên của Bệnh viện quân y 121 lại đứng trước những thử thách mới, với nhiệm vụ vô cùng nặng nề và phức tạp. “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”; năm 1978 chiến tranh biên giới Tây Nam bước vào giai đoạn quyết liệt, cuộc chiến đấu liên tục và dài ngày diễn ra trong hoàn cảnh đất nước vừa kết thúc cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược với biết bao khó khăn chồng chất. Cục diện chiến trường mở rộng, chiến đấu càng lớn, thắng lợi càng gần thì số lượng thương binh càng nhiều.
Được sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của cấp trên cùng với tinh thần phục vụ thương bệnh binh vô điều kiện, Bệnh viện quân y 121 nhanh chóng chuyển sang phục vụ thời chiến. Một bộ phận cán bộ chiến sĩ cùng phương tiện kỹ thuật ưu tiên phục vụ tuyến trước, bộ phận ở lại hậu cứ chung vai đảm đương nhiệm vụ, đã tiếp nhận một số lượng TBB tăng gấp 4-5 lần số giường quy định. Các bác sĩ, dược sỹ, y sĩ, y tá, hộ lý và cán bộ nhân viên phục vụ ngày đêm túc trực bên giường bệnh để chăm sóc cứu chữa TBB, buồng mổ phải hoạt động liên tục 24/24 giờ. Mọi lực lượng phương tiện được huy động tối đa để cứu chữa thương bệnh binh. Với hơn 10 năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ và tay sai vô cùng gian khổ ác liệt đã tôi luyện cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, nhân viên Bệnh viện trưởng thành toàn diện cả về phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng và năng lực chuyên môn, hoàn thành xuất sắc chức năng nhiệm vụ của một Bệnh viện tuyến cuối Quân khu.
Từ 1979 – 1989, cán bộ chiến sĩ, các lực lượng vũ trang Quân khu làm nghĩa vụ quốc tế giúp bạn, cứu nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng của bọn Pôn-Pốt Iêng-Xa-Ri tàn bạo, thương bệnh binh của lực lượng vũ trang QK9 rất lớn.. Vừa nỗ lực vượt mọi khó khăn, thiếu thốn để phục vụ thương binh, đồng thời bệnh viện đã cử 7 đội điều trị, 11 đội phẫu thuật dã chiến, hàng chục tổ phòng chống sốt rét, 4 tổ chuyên gia với trên 350 lượt cán bộ, chiến sĩ lên đường làm nhiệm vụ quốc tế cao cả. Tính từ năm 1976 đến năm 1986, có lúc thương bệnh binh tại bệnh viện lên đến 1.500 đến 1.800 đồng chí/ngày; đã thu nhận điều trị 170.444 lượt thương bệnh binh. Giai đoạn 1986 – 1998, chúng ta đã khám và điều trị 257.958 lượt TBB, có lúc phải nuôi dưỡng trên 200 thương binh sọ não, cột sống, liệt chi, cụt hai chân, cụt hai tay, mù hai mắt và sốt rét suy kiệt.
Bệnh viện đã cứu chữa thành công hàng nghìn trường hợp vô cùng hiểm nghèo, trong đó có những tấm gương sáng ngời của các đồng chí cán bộ quân y không quản ngại hy sinh đã dũng cảm mổ lấy đầu đạn chưa nổ găm vào cơ thể thương binh. Đó là BS Nguyễn Văn Hoàng Đạo và ê kíp mổ đã mổ lấy đầu đạn M.79 cho thương binh Lê Văn Lượng vào ngày 15/5/1978; BS Trịnh Phát Minh và ê kíp mổ đã mổ lấy đầu đạn cối 60 ly cho thương binh Ngô Minh Hùng vào ngày 13/6/1978; BS Nguyễn Văn Thúy và ê kíp mổ đã mổ lấy đầu đạn M.79 cho thương binh Nguyễn Văn Dương…. Thành công của những trường hợp phẫu thuật nêu trên là kết quả của không những trình độ chuyên môn kỹ thuật cao mà còn thể hiện những tấm lòng hết mực thương yêu đồng đội, dũng cảm và tận tụy phục vụ thương binh của đội ngũ cán bộ, chiến sỹ quân y BV121 anh hùng.
Vừa phục vụ TBB, Bệnh viện vừa đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, qua 9 lần tổ chức các hội nghị nghiên cứu khoa học cấp khu vực và cấp ngành Bệnh viện đã có hơn 250 đề tài khoa học rất có giá trị trong ứng dụng thực tế lâm sàng. Bên cạnh đó, công tác huấn luyện đào tạo cũng được đặc biệt quan tâm, đã đào tạo ra trường hơn 150 y sĩ, 200 y tá, 14 dược tá, 30 nha tá và 55 kỹ thuật viên xét nghiệm sơ cấp.
Các đội phẫu thuật, đội điều trị, các tổ phòng chống sốt rét đã chi viện kịp thời cho tuyến trước, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Với những thành tích xuất sắc trong phục vụ chiến đấu ở chiến trường Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế, giai đoạn 1976-1985 Bệnh viện quân y 121 được Hội đồng Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công Hạng nhì, Đội điều trị 3 được tặng thưởng Huân chương chiến công Hạng ba và Đội điều trị 1 được phong tặng danh hiệu “Đơn vị anh hùng LLVTND”.
Năm 1989, sau khi quân tình nguyện Việt Nam hoàn thành nhiệm vụ trở về Tổ quốc, Bệnh viện quân y 121 được tiếp nhận thêm Bệnh viện 122 tiền phương và Trường Quân y Quân khu. Đây là thời kì Bệnh viện bước vào giai đoạn củng cố tổ chức, sắp xếp lại biên chế cho phù hợp. Do cơ sở vật chất được tiếp thu từ chế độ cũ đã qua sử dụng lâu năm, doanh trại chủ yếu là nhà cấp 4 đã xuống cấp nghiêm trọng. Phương tiện trang thiết bị y tế cũ và lạc hậu, không đồng bộ, nhất là các phương tiện phục vụ cấp cứu, chẩn đoán thuộc các lĩnh vực chuyên khoa sâu.
Để đáp ứng yêu cầu xây dựng Bệnh viện nhằm nâng cao chất lượng cứu chữa thương bệnh binh và nhân dân, chăm lo đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ chiến sĩ nhân viên, Bệnh viện đã phát huy cao ý thức đoàn kết, tự lực, tự cường, vừa làm, vừa rút kinh nghiệm. Từ tình hình thực tế nhiệm vụ, Đảng ủy, Ban Giám đốc BV đã có nhiều chủ trương phù hợp, từng bước tháo gỡ khó khăn, không trông chờ ỷ lại, nắm chắc tình hình tư tưởng cán bộ chiến sĩ nhân viên, chú trọng công tác giáo dục, rèn luyện kỷ luật. Trong đó, tập trung giáo dục mục tiêu lí tưởng, nâng cao nhận thức lí luận, trình độ chuyên môn và y đức trong phục vụ TBB và nhân dân. Làm tốt công tác phát triển Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp ủy Đảng các cấp, nhất là cấp ủy chi bộ. Phát huy vai trò của lực lượng quần chúng trong thực hiện các nhiệm vụ của đơn vị, bảo đảm cho đơn vị luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Trong chuyên môn, Bệnh viện quan tâm đầu tư cho việc đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên sâu, mua sắm nhiều máy móc, trang bị hiện đại như máy siêu âm màu, máy chụp cắt lớp vi tính điện toán, Xquang tăng sáng, điện tim, điện não đồ, nội soi tiêu hóa, nội soi tai mũi họng, máy sinh hóa tự động, máy lọc thận nhân tạo và một số trang thiết bị khác có tính năng kỹ thuật cao trợ giúp tích cực cho công tác chẩn đoán và điều trị. Theo đó, Bệnh viện đã nhanh chóng tiếp cận được những kỹ thuật mới, đội ngũ cán bộ đã trưởng thành nhanh chóng cả về số lượng lẫn chất lượng. Đến năm 1998 Bệnh viện đã có 04 bác sĩ chuyên khoa cấp II; 07 thạc sĩ và 33 Bác sĩ chuyên khoa cấp I, phần lớn là các đồng chí có tuổi đời rất trẻ, hăng hái, yêu nghề, nhiệt tình với công việc, có phẩm chất đạo đức tốt, sẵn sàng tiếp nhận những kỹ thuật cao và kinh nghiệm của lớp đàn anh giao lại. Qua nhiều năm phục vụ, Bệnh viện quân y 121 đã củng cố và phát triển tạo niềm tin yêu của thương bệnh binh và nhân dân trong vùng. Ngoài ra, Bệnh viện còn giúp đỡ nhiều bệnh viện cấp huyện, thị trong khu vực; đã tổ chức nhiều hoạt động “uống nước nhớ nguồn”, khám điều trị cấp thuốc miễn phí cho hàng trăm ngàn lượt đối tượng chính sách vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ kháng chiến cũ, đặc biệt tham gia khắc phục cơn bão số 5 năm 1997 đạt hiệu quả thiết thực, được chính quyền và nhân dân các tỉnh ĐBSCL tin tưởng thương yêu. Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong thời kỳ đổi mới, ngày 31/7/1998 tập thể Bệnh viện vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng LLVTND lần thứ 2.
“Chiến công nối tiếp chiến công”, truyền thống đơn vị 2 lần anh hùng luôn tiếp tục được tỏa sáng; cán bộ chiến sĩ Bệnh viện đã kiên trì phấn đấu không mệt mỏi trong xây dựng và phục vụ với sự phát triển nhanh chóng về khoa học công nghệ vừa là cơ hội nhưng cũng là thách thức với Bệnh viện trong giai đoạn hiện nay. Việc đầu tư hàng loạt các thiết bị y tế hiện đại của các Bệnh viện trong khu vực và trên địa bàn đã tạo nên sự cạnh tranh lớn về việc thu hút bệnh nhân và nguồn nhân lực chuyên môn. Trong điều kiện đó, Bệnh viện quân y 121 cũng đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng để mua sắm các trang thiết bị y tế hiện đại từ nhiều nguồn vốn khác nhau, trong đó có hàng chục tỷ đồng từ nguồn bổ sung kinh phí của Bệnh viện. Hiện nay, Bệnh viện ứng dụng quản lý Bệnh viện qua mạng công nghệ thông tin, góp phần minh bạch hóa mọi hoạt động trong Bệnh viện; chú trọng tổ chức và kiểm tra việc thực hiện 44 chế độ Bệnh viện, đặc biệt là chế độ thường trực, cấp cứu, chế độ khám bệnh, chữa bệnh, kê đơn an toàn, hợp lý; Không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khám, chữa bệnh chăm sóc thương bệnh binh và nhân dân trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Bệnh viện thực hiện được phần lớn các loại phẫu thuật của Bệnh viện loại I: Các kỹ thuật điều trị ít xâm lấn ngày càng được ứng dụng rộng rãi mang lại hiệu quả cao như: Tán sỏi Laser, thay đĩa đệm; thay khớp háng, phẫu thuật bóc u phổi, u trung thất; điều trị xẹp cột sống bằng bơm ciment sinh học qua da; kỹ thuật nội soi phế quản, can thiệp mạch qua da, đang triển khai kỹ thuật tầm soát ung thư vú .... Các trang thiết bị y tế được đầu tư hiện đại và đồng bộ, hoạt động ổn định và mang hiệu quả cao: Máy chụp cộng hưởng từ (MRI) 1.5 Tesla; máy Fibroscan phát hiện sớm xơ gan, gan nhiễm mỡ; máy CT 32 lớp cắt, máy MSCT 128 lát cắt; máy xét nghiệm sinh hoá ADVIA-1800, máy X-quang kỹ thuật số DR; đầu tư đồng bộ hệ thống lọc nước RO phục vụ công tác chạy thận nhân tạo, lắp thêm 10 máy lọc thận 4008S; hệ thống hấp sấy tiệt trùng, triển khai thêm 1 số trang thiết bị trong đó có máy chụp mạch máu xoá nền (DSA), máy X-quang nhũ ảnh kỹ thuật số …. Bên cạnh đó Đảng ủy, Ban Giám đốc thường xuyên quan tâm kiện toàn cấp ủy các cấp để không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ trong mọi hoạt động lãnh đạo; giáo dục nâng cao nhận thức chính trị, nhiệm vụ chuyên môn, truyền thống, y đức gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, duy trì thường xuyên phong trào thi đua quyết thắng trong mọi lĩnh vực hoạt động.
Trải qua 57 năm xây dựng chiến đấu, phục vụ và trưởng thành, 02 lần tập thể Bệnh viện và 05 cá nhân được tuyên dương anh hùng LLVTND, 01 đồng chí được tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, 51 đồng chí được tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú cùng nhiều phần thưởng cao quý khác của Đảng, Nhà nước và Quân đội trao tặng cho tập thể và cá nhân.
Có được thành tích trên là nhờ sự chăm lo quan tâm giáo dục rèn luyện của Đảng và Quân đội. Thủ trưởng và cơ quan cấp trên luôn tạo điều kiện thuận lợi, cổ vũ động viên cán bộ chiến sĩ nhân viên phát huy truyền thống anh hùng và phẩm chất tốt đẹp của người thầy thuốc quân y. Toàn tâm toàn ý hết lòng hết sức phục vụ thương binh với phương châm “Thầy thuốc như mẹ hiền”. Dũng cảm trong chiến đấu, không sợ hy sinh gian khổ, say mê học tập, sáng tạo trong lao động và nghiên cứu khoa học. Phát huy cao tinh thần tự lực tự cường, đoàn kết nội bộ, sống nghĩa tình thủy chung với nhân dân và đồng đội.
Các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và công nhân viên BV Quân y 121 hôm nay và mai sau mãi mãi trân trọng và biết ơn các thế hệ cha anh đi trước. Nguyện giữ gìn và phát huy những thành tích, những chiến công và truyền thống vinh quang của Bệnh viện, ra sức học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng, thực hiện tốt lời dạy thiêng liêng của Bác Hồ kính yêu “Người thầy thuốc giỏi đồng thời phải như người mẹ hiền”. Chúng tôi nguyện toàn tâm toàn ý xây dựng Bệnh viện quân y 121 ngày càng tiến bộ và trưởng thành về mọi mặt, đáp ứng tốt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang đặt ra những yêu cầu mới. 57 năm, một mốc son chói lọi trong trang sử vàng truyền thống vinh quang của tập thể Bệnh viện quân y 121. Những chiến công xuất sắc, những tấm gương về tinh thần tận tụy, đạo đức trong sáng, ý chí kiên cường và lòng dũng cảm của các thế hệ thầy thuốc đã hết lòng vì TBB và nhân dân, là niềm tự hào, niềm tin cổ vũ động viên chúng ta vượt qua mọi khó khăn thử thách, tiếp tục phấn đấu và phát huy trong thời kỳ mới./.
Lê Hoà ng Ãi – Ban ChÃnh trị
