Chuyên đề 1
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ
CỦA PHỤ NỮ VÀ BÌNH ĐẲNG GIỚI; VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ NỮ VÀ CÔNG TÁC PHỤ NỮ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, nhà quân sự kiệt xuất, vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc Việt Nam. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng nhiệt huyết, hết lòng vì nước, vì dân, Người đã để lại một di sản tinh thần hết sức sâu sắc, quý giá không chỉ soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, nhân dân ta giành thắng lợi trong quá khứ, hiện tại mà còn có ý nghĩa chỉ đạo lâu dài cho tương lai của quốc gia, dân tộc. Tổng hợp những giá trị tinh thần đó là tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong đó, vấn đề phụ nữ, bình đẳng nam nữ được thể hiện ở tất cả các khía cạnh trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, từ vấn đề giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, con người cho đến tư tưởng về sức mạnh của nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, phát triển kinh tế, văn hóa.
I. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ VÀ BÌNH ĐẲNG GIỚI
1. Về vai trò của phụ nữ
Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vị trí, vai trò và những cống hiến của phụ nữ Việt Nam trong cách mạng. Người khẳng định phụ nữ chính là lực lượng cách mạng to lớn, góp phần làm nên sức mạnh, thành công của mọi cuộc cách mạng xã hội. Phụ nữ không chỉ là lực lượng đông đảo của cách mạng, mà còn có khả năng làm được mọi việc không kém gì nam giới, họ có vai trò quyết định đến sự thành công của mọi cuộc cách mạng. Vì vậy, Người đã đặt niềm tin to lớn vào khả năng của phụ nữ: “An Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới thành công”.
Vấn đề phụ nữ đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến trong tác phẩm Đường Kách mệnh (năm 1927). Trước khi Đảng ra đời và đặc biệt là sau khi có Đảng Cộng sản Việt Nam, các phong trào yêu nước của phụ nữ đã dẫn đến sự ra đời một tổ chức riêng của phụ nữ, đó là Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Đây là một tổ chức chính trị xã hội của một giới chưa từng có trong lịch sử dân tộc, một lực lượng cách mạng hùng hậu của chiến tranh nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa. Trong dịp kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi nhận đóng góp quan trọng của tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, đồng thời giao nhiệm vụ: “Hội Liên hiệp Phụ nữ phải là lực lượng mạnh mẽ giúp Đảng động viên, tổ chức và lãnh đạo phụ nữ tiến lên chủ nghĩa xã hội”.
2. Về bình đẳng giới
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, phụ nữ bình đẳng với nam giới trên cả hai mặt “nghĩa vụ và quyền lợi”, chị em thực sự trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh mình, cùng nam giới chung lo bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Người chỉ ra rằng: Công bằng cho phụ nữ không có nghĩa là chia đều công việc cho họ mà công bằng chính là sự phân công một cách hợp lý công việc đến từng người, tùy theo khả năng, hoàn cảnh cá nhân và sức khỏe. Sự bình đẳng phải được thể hiện trên mọi mặt, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
Về chính trị, bình đẳng có nghĩa là người phụ nữ trước hết được trang bị về mặt lý luận, tạo điều kiện cho họ chủ động, tự tin, tự lực, tự cường, tự giải phóng cho chính họ; sau đó là sự đảm bảo cho họ quyền tham gia các hoạt động chính trị, trở thành cán bộ lãnh đạo, quản lý một cách bình đẳng với nam giới; đồng thời, đảm bảo quyền ngôn luận, đi lại, bầu cử, ứng cử, cư trú và quyền bình đẳng trước pháp luật¼
Về kinh tế, bình đẳng là thực sự tạo ra cơ hội cho người phụ nữ có việc làm, có thu nhập như nam giới, bình đẳng với nam giới trong quan hệ tài sản¼ Tư tưởng đó của Người đã được khẳng định trong Điều 5 Hiến pháp năm 1946: “Tất cả mọi công dân đều ngang quyền về kinh tế”.
Về lĩnh vực văn hoá, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định sự dốt nát còn nguy hiểm hơn giặc ngoại xâm, “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Trong lời kêu gọi chống nạn thất học tháng 10 năm 1945, Người nói rõ: “Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ¼ Phụ nữ lại cần phải học, đã lâu chị em bị kìm hãm. Đây là lúc chị em phải cố gắng để theo kịp nam giới, để xứng đáng mình là phần tử trong nước, có quyền bầu cử và ứng cử”.
Người khẳng định học tập để nâng cao trình độ văn hoá sẽ giúp chị em nắm được những vấn đề lịch sử, địa lý, khoa học, tự nhiên, xã hội, chính trị, nghĩa vụ và quyền lợi của công dân. Có văn hoá một mặt chị em sẽ tự tin vươn lên làm chủ về mọi mặt một cách vững chắc, thoát khỏi sự lệ thuộc của những tư tưởng phong kiến hà khắc trói buộc, đồng thời có thể cống hiến tài năng, trí tuệ cho nhân loại và đất nước.
Về lĩnh vực xã hội, Người chỉ ra rằng, muốn thực hiện bình đẳng nam nữ trước hết là phải giải phóng phụ nữ ra khỏi những trói buộc của tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, ra khỏi sự bất công ngay từ trong gia đình họ. Người quan niệm vai trò của phụ nữ trong xã hội được thể hiện chính từ vai trò của họ trong gia đình vì gia đình chính là tế bào của xã hội. Do vậy, ngay sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo xây dựng Hiến pháp và Luật Hôn nhân Gia đình. Người nhiều lần bày tỏ chính kiến trước công luận là phải tiêu diệt tư tưởng phong kiến và đầu óc gia trưởng, tư tưởng tư sản, trọng nam khinh nữ, tích cực đóng góp xây dựng Luật Hôn nhân và gia đình và luôn theo dõi việc thực hiện đạo luật đó, vì theo Bác luật lấy vợ, lấy chồng nhằm giải phóng phụ nữ, tức là giải phóng phần nửa xã hội. Bác phê phán tình trạng chồng đánh vợ và khẳng định đây là tệ nạn về mặt đạo đức và vi phạm pháp luật, vì đàn ông là người công dân, đàn bà cũng là người công dân, dù là vợ chồng, người công dân này đánh người công dân khác tức là phạm pháp.
II. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NỮ VÀ CÔNG TÁC PHỤ NỮ
Theo Bác, xây dựng đội ngũ cán bộ nữ và công tác cán bộ nữ là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Vì cán bộ nữ là người hiểu rõ nhất tâm tư tình cảm cũng như những khả năng, những hạn chế của chị em phụ nữ, từ đó tập hợp, tổ chức các chị em tham gia đông đảo, nhiệt tình vào các phong trào. Cán bộ nữ là sợi dây nối liền giữa Đảng, Nhà nước với các chị em phụ nữ, từ đó có thể đem những chủ trương chính sách của Đảng phổ biến tới quần chúng phụ nữ một cách dễ hiểu nhất, phản ánh những nguyện vọng, yêu cầu của đông đảo quần chúng tới các cấp lãnh đạo một cách đầy đủ nhất. Không chỉ quan tâm đến phụ nữ ở thành thị, Người còn lưu ý đến đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở miền núi, vùng sâu vùng xa; yêu cầu các cấp lãnh đạo phải có chủ trương, biện pháp bảo vệ sức khoẻ phụ nữ.
Quan tâm đến công tác cán bộ nữ, Người rất chú trọng đến việc bồi dưỡng cho phụ nữ một cách nhìn mới, một nếp suy nghĩ mới để giúp chị em một mặt khắc phục được những nhược điểm của giới, mặt khác nhận thức được khả năng, trách nhiệm làm chủ của mình trong xã hội cả về mặt quyền lợi và nghĩa vụ. Người dặn dò chị em mở rộng giới hạn tình cảm gia đình ra một phạm vi rộng lớn hơn, gắn liền với tình yêu giai cấp, tình yêu đồng bào, tình cảm quốc tế vô sản.
Trong bài phát biểu tại Đại hội phụ nữ toàn quốc lần thứ 3 năm 1961, Người nhấn mạnh: “Mỗi một người và tất cả phụ nữ phải hăng hái nhận lấy trách nhiệm làm chủ đất nước, tức là phải ra sức thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm để xây dựng nước nhà, xây dựng chủ nghĩa xã hội". Người nhắc nhở: “Muốn làm tròn nhiệm vụ vẻ vang đó, phụ nữ ta phải xoá bỏ cái tâm lý tự ti và ỷ lại, phải có ý chí tự cường, tự lập; phải nâng cao lên mãi trình độ chính trị, văn hoá, kỹ thuật”; theo Bác, muốn làm cách mạng thì lòng mình, tư tưởng mình phải cách mạng.
Trong việc cất nhắc đề bạt phụ nữ, Người mong muốn: “Có cất nhắc phụ nữ nhưng chưa mạnh dạn, tức là còn phần nào chưa coi trọng trí tuệ, tài năng của phụ nữ. Vậy phụ nữ phải làm sao cho người ta thấy phụ nữ giỏi, lúc đó cán bộ không cất nhắc, anh chị em công nhân sẽ cử mình lên”. Mong muốn đó thể hiện yêu cầu đối với cán bộ quản lý là phải khuyến khích, tạo điều kiện để cán bộ nữ phát huy ưu điểm, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi phụ nữ phải thể hiện được năng lực, khả năng của mình./.
NGUỒN GỐC VÀ Ý NGHĨA NGÀY QUỐC TẾ PHỤ NỮ 8/3
Lịch sử ngày 8/3 bắt đầu từ phong trào của nữ công nhân ngành dệt nước Mỹ vào cuối thế kỳ XIX. Ngày 8/3/1857, các công nhân ngành dệt đứng dậy chống lại những điều kiện làm việc khó khăn và tồi tàn của họ tại thành phố New York. Hai năm sau, cũng trong tháng 3, các nữ công nhân Hoa Kỳ trong hãng dệt thành lập công đoàn đầu tiên đã được bảo vệ và giành được một số quyền lợi.
Khoảng 50 năm sau, ngày 8/3/1908, 15.000 phụ nữ diễu hành trên các đường phố New York đòi tăng lương, giảm giờ làm việc và hủy bỏ việc bắt trẻ con làm việc. Sau đó, Đảng Xã hội Hoa Kỳ tuyên bố Ngày Quốc tế Phụ nữ là ngày 28/2/1909.
Tuy nhiên, đến ngày 8/3/1910, tại Hội nghị phụ nữ do Quốc tế thứ 2 (Quốc tế Xã hội chủ nghĩa) tổ chức, 100 đại biểu phụ nữ thuộc 17 nước đòi quyền bầu cử cho phụ nữ. Chủ tịch Hội nghị là bà Clara Zetkin, phụ nữ Đức, đã đề nghị chọn một ngày quốc tế phụ nữ để nhớ ơn những phụ nữ đã đấu tranh trên toàn thế giới. Hội nghị đã quyết định chọn ngày 8/3 làm Ngày Quốc tế Phụ nữ, ngày đoàn kết đấu tranh của phụ nữ với những khẩu hiệu: “Ngày làm việc 8 giờ”, “Việc làm ngang nhau”, “Bảo vệ bà mẹ và trẻ em”.
Từ đó, ngày 8/3 hàng năm trở thành ngày đấu tranh chung của phụ nữ lao động trên toàn thế giới, là biểu dương ý chí đấu tranh của phụ nữ khắp nơi trên thế giới đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ, hòa bình và tiến bộ xã hội; vì quyền lợi hạnh phúc của phụ nữ và nhi đồng.
Ở nước ta, vào ngày 8/3 còn là dịp kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, hai vị nữ anh hùng đầu tiên của dân tộc đã có công đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ nguyên bờ cõi, giang sơn đất Việt.
Mùa xuân năm 40, Hai Bà Trưng đã phất cờ khởi nghĩa và nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt của các Lạc hầu, Lạc tướng, của những người yêu nước ở khắp các thị quận và đông đảo lực lượng là phụ nữ tham gia khởi nghĩa.
Ý nghĩa ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3
Ở một số nước trên thế giới, ngày 8/3 được coi là ngày lễ chính trong năm và tổ chức rất lớn. Trong những xã hội này, đàn ông tặng hoa và quà cho những người phụ nữ trong đời của họ như mẹ, vợ, bạn gái…
Tại một số quốc gia, ngày Quốc tế Phụ nữ được kỷ niệm bằng những hoạt động liên hoan, diễu hành đòi quyền bình đẳng với nam giới, ở các vấn đề thực tiễn như mức lương, cơ hội giáo dục đào tạo, và thăng tiến trong nghề nghiệp, hay là điều kiện an sinh xã hội, chống mại dâm và bạo lực đối với phụ nữ…
Ngày Quốc tế Phụ nữ tại Việt Nam
Ở nước ta, ngày 8/3 còn là ngày kỷ niệm cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, 2 vị nữ anh hùng dân tộc đầu tiên đã đánh đuổi giặc ngoại xâm phương Bắc, giành lại chủ quyền dân tộc. Niềm tự hào và ý chí vươn lên của phụ nữ Việt Nam một phần cũng có cội nguồn từ truyền thống dân tộc độc đáo đó.
Tại Việt Nam, để thể hiện sự tôn vinh những người phụ nữ, một nửa thế giới, các cơ quan, đoàn thể, gia đình thường tổ chức kỷ niệm ngày 8/3 rất trang trọng, tràn ngập hoa và những lời chúc tốt đẹp. Ngày 8/3 cũng là ngày nam giới thể hiện sự chăm sóc yêu thương cho người phụ nữ mà họ yêu quý.
PHỤ NỮ QUÂN ĐỘI: PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG "ANH HÙNG - BẤT KHUẤT - TRUNG HẬU - ĐẢM ĐANG
Phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo, nỗ lực vượt qua khó khăn, hơn 10 vạn cán bộ, hội viên Phụ nữ Quân đội nhân dân Việt Nam hăng hái thi đua, hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, lập thành tích xuất sắc, xứng đáng với truyền thống vẻ vang của Phụ nữ Việt Nam: “Anh hùng- Bất khuất -Trung hậu - Đảm đang”.
Bám sát yêu cầu thực tiễn và tình hình thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, phong trào thi đua của Phụ nữ Quân đội được triển khai chặt chẽ, sâu rộng, với các nội dung, chỉ tiêu cụ thể, phù hợp; hình thức, biện pháp phong phú, sinh động, với nhiều cách làm hay, thiết thực và hiệu quả. Xuyên suốt là Phong trào thi đua “Phụ nữ Quân đội tích cực học tập, lao động sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng gia đình hạnh phúc” đã tạo ra khí thế thi đua sôi nổi, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị và toàn quân.
Nét nổi bật của phong trào Phụ nữ Quân đội là luôn gắn kết chặt chẽ với phong trào Thi đua Quyết thắng, các cuộc vận động do Đảng, Nhà nước, Quân đội, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, các đoàn thể quần chúng phát động, đặc biệt là Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị và Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ”. Qua đó, phát huy hiệu quả sức mạnh tổng hợp, tương hỗ giữa các hoạt động, tạo động lực thúc đẩy cán bộ, hội viên tích cực thi đua thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Thông qua tổ chức phong trào, đã xuất hiện nhiều mô hình thiết thực: “Tổ phụ nữ ba tốt”, “Tổ phụ nữ mẫu mực về điều lệnh - chính quy”, Câu lạc bộ “Phụ nữ ba đẹp”, “Cán bộ hội ba biết” …thu hút đông đảo các cấp hội và phụ nữ tham gia. Phong trào “Phụ nữ Quân đội làm theo Bác, thực hành tiết kiệm, giúp nhau giảm nghèo bền vững” được triển khai với nhiều mô hình, hoạt động phong phú, hiệu quả, không chỉ trong phạm vi tổ chức hội mà còn được lãnh đạo, chỉ huy và cán bộ, chiến sĩ quan tâm, ủng hộ.
Công tác Hội của Phụ nữ Quân đội được cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, với nhiều hoạt động sáng tạo, phong phú.
Phụ nữ Quân đội thường xuyên chú trọng công tác tuyên truyền về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Quân đội; công tác giáo dục, vận động hội viên tích cực rèn luyện phẩm chất đạo đức của phụ nữ “Tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang” và nâng cao năng lực hoạt động thực tiễn. Công tác tham mưu, đề xuất thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến phụ nữ, bình đẳng giới được quan tâm thực hiện tốt, tạo điều kiện bảo đảm các quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ; tích cực, chủ động tham mưu các nội dung, biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ nữ, giới thiệu nguồn quy hoạch, góp phần tăng tỷ lệ cán bộ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý tại các cơ quan, đơn vị trong toàn quân.
Hàng năm, các cấp hội phát hiện, bồi dưỡng và giới thiệu nhiều quần chúng ưu tú là nữ để các cấp ủy Đảng bồi dưỡng, kết nạp. Tỷ lệ nữ là đảng viên ngày càng tăng. Triển khai có hiệu quả các hoạt động hỗ trợ phụ nữ xây dựng gia đình hạnh phúc, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tại các cơ quan, đơn vị và khu dân cư, trở thành những “điểm sáng” về xây dựng gia đình “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”. Công tác hội tạo sự chuyển biến rõ nét, đạt hiệu quả thiết thực trong hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, bảo đảm việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống, thực hiện tốt các chế độ, chính sách đối với lao động nữ và tham gia bảo vệ môi trường.
Những năm qua, do có nhiều phong trào thi đua thiết thực Phụ nữ Quân đội được Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tặng cờ thi đua xuất sắc. Ban Phụ nữ Quân đội vinh dự được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất. Hơn 95% hội viên đạt 3 tiêu chuẩn Phong trào thi đua “Phụ nữ Quân đội tích cực học tập, lao động sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng gia đình hạnh phúc”; hơn 81 nghìn lượt chị em được tặng bằng khen, giấy khen; gần 10 nghìn lượt chị em được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua các cấp.
Phát huy truyền thống và những kết quả, thành tích đạt được, với tinh thần “Đoàn kết, trí tuệ, đổi mới, phát triển”, trong những năm tới, Phụ nữ Quân đội tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, tích cực, chủ động, sáng tạo, khắc phục mọi khó khăn, xây dựng tổ chức hội vững mạnh, đóng góp xứng đáng vào phong trào thi đua yêu nước của Phụ nữ Việt Nam và xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới.
