Nifedipine tác dụng ngắn là thuốc thuộc nhóm chẹn kênh calci, có tác dụng hạ huyết áp nhanh, mạnh và khó kiểm soát. Trong trường hợp tăng huyết áp khẩn cấp, khuyến cáo KHÔNG dùng nifedipine tác dụng ngắn do hạ huyết áp nhanh không chứng minh được lợi ích mà làm tăng nguy cơ thiếu máu cục bộ tại cơ tim, thận và não.
Từ những năm 90, trên thế giới đã có những báo cáo ca nhồi máu cơ tim liên quan nifedipine tác dụng ngắn:
Một bệnh nhân 62 tuổi, tiền sử THA 10 năm vào viện do đau đầu, huyết áp khi vào viện 230/130mmHg. Bệnh nhân bỏ thuốc điều trị THA 5 ngày trước vào viện. Sau khi dùng nifedipine 10mg nhỏ dưới lưỡi, huyết áp tâm thu giảm xuống 80mmHg. Bệnh nhân xuất hiệt đau thắt ở vùng mũi ức, tim nhanh, vã mồ hôi, buồn nôn. Điện tâm đồ: hình ảnh nhồi máu cơ tim cấp. Men tim tăng.
Một bệnh nhân 52 tuổi, tiền sử THA 12 năm, huyết áp đo được: 180/120mmHg trong một lần khám định kỳ. Thuốc điều trị huyết áp được ngừng trước đó 2 tháng. Sau khi dùng nifedipine 10mg nhỏ dưới lưỡi, trong 5 phút, huyết áp tâm thu hạ xuống 85mmHg. Bệnh nhân xuất hiện đau ngực, vã mồ hôi, tim nhanh. Điện tâm đồ: hình ảnh nhồi máu cơ tim cấp. Men tim tăng.
Nhiều nghiên cứu sau đó cho thấy: Sử dụng nifedipine tác dụng ngắn điều trị THA tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ trên bệnh nhân
|
Đối tượng nghiên cứu |
Thuốc nghiên cứu |
Kết quả/Tác dụng bất lợi |
|
93 bệnh nhân THA >65 tuổi, không bệnh mạch vành |
5mg Nifedipine (Nhỏ dưới lưỡi) |
- Hình ảnh thiếu máu cơ tim trên điện tâm đồ: 7,55% - Biểu hiện đau ngực tương tự đau thắt ngực: 2,2% |
|
13 bệnh nhân THA cấp tính |
10mg nifedipine (Nhỏ dưới lưỡi) |
- Giảm tốc độ dòng chảy mạch não: 7,2% |
|
30 bệnh nhân THA cấp tính |
10mg nifedipine (Uống) |
- Đau ngực và thay đổi điện tâm đồ: 6,7% |
|
Bệnh nhân THA > 71 tuổi |
Nifedipine tác dụng ngắn |
Nguy cơ tử vong khi sử dụng nifedipin tác dụng ngắn cao hơn 1,7 lần so với sử dụng chẹn beta (RR=1,7, 95%Cl=1,1-2,7) |
|
16.069 bệnh nhân đột quỵ (Tuổi trung bình: 68) |
Nifedipine tác dụng ngắn |
Hồi cứu trên bệnh nhân đột quỵ, người có dùng Nifedipine tác dụng nhanh trong vòng 7 ngày trước đó có nguy cơ cao hơn 2,5 lần so với người không dùng. (OR 2.56; 95% CI 1.96-3.37) |
JNC 6 (1997) nhấn mạnh, nifedipine tác dụng nhanh rất khó kiểm soát tốc độ và mức độ hạ huyết áp, tăng nguy cơ thiếu máu cục bộ cơ quan, do đó sử dụng thường quy trong THA khẩn cấp là không hợp lý. JNC 7 và 8 không còn đề cập tới vai trò của Nifedipine tác dụng nhanh trong cả tăng huyết áp khẩn cấp và tăng huyết áp mạn tính.
Một số thuốc được khuyến cáo trong trường hợp tăng huyết áp khẩn cấp:
Khi cần tác dụng hạ áp nhanh chóng trong vài giờ: Sử dụng thuốc hạ áp đường uống (captopril, furosemid)
Khi cần hạ huyết áp trong vài ngày: Bắt đầu 1 thuốc hạ áp đường uống, hoặc tái sử dụng thuốc bệnh nhân đang dùng, hoặc phối hợp thêm thuốc hạ áp khác.
Trong trường hợp tăng huyết áp cấp cứu (có tổn thương cơ quan đích), khuyến cáo sử dụng thuốc hạ áp truyền tĩnh mạch như nicardipin, nitroglycerin.
Tài liệu tham khảo:
Advance patients safety (Vol. 3), Reducing the Use of Short-acting Nifedipine by Hypertensives Using a Pharmaceutical Database
Jame J, Nifedipine – associated myocardial ischemia or infarction in the treatment of hypertensive urgencies.
JNC 6 Guideline – The Sixth Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure
Journal of human hypertention (2008), The dangers of immediate-release nifedipine in the emergency treatment of hypertension
Jung SY (2011), Short-acting nifedipine and risk of stroke in elderly hypertensive patients
Holt A(2010), Potentially inappropriate medications in the elderly: the Priscus list
Pahor M (1995) Long term survival and use of antihypertensive medications in older persons.
The Ochsner Journal(2014), Acute Hypertension: A Systematic Review and Appraisal of Guidelines
Uptodate(2015), Drugs used for the treatment of hypertensive emergencies
Uptodate (2015), Management of severe asymtomatic hypertension (hypertensive urgencies) in adults
Nguồn: Bản tin Dược lâm sà ng - Vinmec International Hospital
