1. Sơ lược về Drugs.com và cơ sở dữ liệu Drug interaction:
Drugs.com là một cơ sở dữ liệu lớn chứa thông tin nhiều loại thuốc được tìm thấy ở gần 185 quốc gia trên thế giới, chứa hơn 40.000 tên thuốc tại cả thị trường trong và ngoài nước Mỹ. Drug interactions là một trong những ứng dụng của website này. Nó hoàn toàn miễn phí và có thể dễ dàng đăng kí tài khoản để sử dụng hoặc sử dụng mà không cần đăng kí. Tất nhiên nếu đăng kí thì bạn sẽ nhận được mail thông báo mỗi khi có thông tin mới được cập nhật.
Cơ sở dữ liệu trong Drug interaction phát triển bởi công ty Cerner Multum (gọi tắt là Multum). Cơ sở dữ liệu của Multum được lấy từ những nguồn như Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kì (Centers for Disease Control and Prevention - CDC), Tổ chức Y tế Thế giới (the World Health Organization - WHO) và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kì (the American Academy of Pediatrics – AAP). Đây là một nguồn tài nguyên thông tin được thiết kế để giúp các nhân viên y tế trong việc chăm sóc bệnh nhân của họ và cung cấp cho người dùng các thông tin thuốc cụ thể. Tuy nhiên các nhân viên y tế nên sử dụng kiến thức chuyên môn của họ trong việc đánh giá, sử dụng các thông tin này thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nó. Tất nhiên sẽ tốt hơn nếu kết hợp được những nguồn thông tin đáng tin cậy khác, ví dụ như các tài liệu chuyên ngành Dược.
2. Tra cứu tương tác thuốc với Drug interaction:
Trước hết truy cập vào: https://www.drugs.com/drug_interactions.php
Hình 1: Giao diện chính để tra tương tác thuốc
Đây là giao diện chính mà bạn sẽ làm việc. Để tra tương tác thuốc hoặc tìm hiểu các tương tác của một thuốc nào đó bạn sẽ lần lượt điền tên thuốc đó vào.
Lấy ví dụ: Tác giả muốn tìm hiểu tương tác giữa thuốc Cisapride – Một thuốc được sử dụng điều trị chứng trào ngược dạ dày và Hydrochlorothiazide – Dùng trong điều trị Tăng huyết áp. Vậy tác giả sẽ điền lần lượt từ khóa Cisapride rồi đến Hydrochlorothiazide, không điền cùng lúc hai từ khóa. Kết quả ta được như sau (hình 2):
Hình 2: Các lưu ý khi nhập tên thuốc
Các vấn đề cần chú ý trong hình trên là:
- Vị trí số 1 trong hình: kí hiệu 
- Vị trí số 2 trong hình: các lệnh hỗ trợ nhập tên thuốc cần tra.
- Lưu ý cuối cùng trong hình 2 là: Chỉ khi nào nhập đầy đủ tên thuốc cần kiểm tra xong mới nhấn "Check for interactions". Tiếp tục theo ví dụ trên, ta sẽ có kết quả sau (hình 3):
Hình 3: Tương tác giữa Cisapride và Hydrochlorothiazide
Vị trí số [1] trong hình là các mức độ tương tác thuốc cần tra cứu và các liệu pháp điều trị mẫu trước đó nếu có. Mặc định của hệ thống là đánh dấu Check tất cả các mục như trong hình. Nếu cần tra cứu nhanh và đỡ bị rối mắt do quá nhiều tương tác được hiển thị (khi tra 5,7 hay 9 thuốc cùng lúc chẳng hạn) thì chúng ta có thể bỏ bớt các dấu check để hiển thị thông tin đơn giản hơn.
Dễ dàng thấy có 3 mức độ tương tác thuốc được đưa ra là:
3. Kiểm tra nhanh thông tin thuốc:
Một điều tiện lợi trong ứng dụng tra cứu này là việc có thể xem xét riêng lẻ một thuốc nào đó nhanh chóng và dễ dàng.
Ví dụ: trong hình 2 ở ví dụ trên, khi nhấn kí hiệu
Hình 4: Các thông tin về tương tác thuốc của Cisapride
Ở hình này, chúng ta sẽ thấy được các thông tin về Cisapride bao gồm các Tác dụng phụ (side effects), Tương tác thuốc - thuốc (Drug interactions) và Tương tác thuốc - Rượu/Thức ăn (Alcohol/Food interactions). Cụ thể có 427 tương tác thuốc giữa Cisapride và thuốc khác, 1 tương tác giữa Cisapride và thức ăn. Trong đó bao gồm 284 tương tác Major (kí hiệu: Vòng tròn đỏ có "!" ở giữa); 134 tương tác Moderate (kí hiệu: Hình thoi màu cam có "!" ở giữa); 9 tương tác Minor (kí hiệu: Tam giác vàng có "!" ở giữa).
4. Những sự cố có thể gặp trong quá trình tra cứu:
Hầu hết các vấn đề có thể gặp phải là do sự hạn chế của cơ sở dữ liệu thuốc. Đây cũng là vấn đề chung của tất cả phần mềm tra cứu tương tác thuốc hiện nay. Một số sự cố thường gặp nhất là:
a. Không tìm được tên thuốc: Thường là do sự đa dạng trong cách đặt tên biệt dược hoặc là thuốc mới nên chưa cập nhật trong cơ sở dữ liệu. Lấy ví dụ:
- Biệt dược Cotrimoxazole (kết hợp Sulfamethoxazole và trimethoprim) do Công ty S.Pharm (Sóc Trăng) sản xuất: nếu điền từ khóa Cotrimxazole thì hệ thống sẽ không trả kết quả do thuốc này (cũng như các thuốc biệt dược tương tự do các công ty trong nước sản xuất) chưa được lưu hành rộng rãi ở nước ngoài. Để khắc phục điều này, ta nên tra cứu trên nhiều nguồn khác nhau như ứng dụng tra cứu Multi-Drug interaction checker trên Medscape (Có hiển thị kết quả cho Cotrimoxazole). Hoặc có thể thay thế bằng biệt dược khác có thành phần, hàm lượng tương tự (vd:Cotrim, Bactrim), nhưng cách này chỉ áp dụng khi bạn là dân chuyên ngành.
- Biệt dược Mictasol Bleu của công ty Martin-Johnson & Johnson (một hãng dược nổi tiếng thế giới có chi nhành tại Pháp, đừng nhầm Công ty mẹ là Johnson&Johnson có trụ sở ở Mỹ) cũng không có trong cơ sở dữ liệu do đó là tên Pháp (chữ nghĩa lắm rắc rối, đâu phải chỉ có ở Việt Nam). Trường hợp này phải thay thế từ khóa "Mictasol bleu" bằng các thành phần của nó trong tiếng Anh như Methythioninium thành Methylene blue (Xanh Methylen).
b. Không tra được tương tác thuốc trong khi thực tế là có: Chỉ có thể khắc phục khi tra bằng nhiều nguồn tài liệu khác nhau.
Ví dụ: Nếu tra tương tác giữa Vitamin C và Sulfamethoxazole thì sẽ bị sai lệch kết quả do hệ thống trả thông báo là không tìm thấy tương tác giữa hai thuốc, vì thực tế chưa có nghiên cứu trong việc tương tác giữa hai thuốc này. Nhưng về mặt lý thuyết thì Vitamin C có thể làm tăng nguy cơ kết tinh sulfamid trong thận ở môi trường acid, một tương tác thuốc bất lợi (xem thêm sách Tương tác thuốc và chú ý khi chỉ định).
Tuy nhiên, những trường hợp này ít gặp hoặc có thể khắc phục do được cập nhật định kỳ nên người dùng có thể yên tâm.
Khoa Dược – Sưu tầm
