1. Sơ lược giải phẫu và chức năng cột sống:
- Cột sống có 32 – 33 đốt sống tạo nên 4 đoạn cong sinh lý. Đơn vị cấu trúc và chức năng sinh lý của cột sống bao gồm: đĩa đệm, gian đốt, khớp liên đốt, các dây chằng và lỗ ghép.
- Chức năng cột sống:
+ Chức năng bảo vệ tủy sống.
+ Chức năng vận động.
2. Sơ lược về lịch sử kéo dãn cột sống:
Kéo dãn cột sống ra đời từ giữa thế kỷ 18, chủ yếu là điều trị cho các bệnh nhân bị biến dạng hoặc lệch vẹo cột sống. Năm 1862 Edwin Smith sử dụng phương pháp kéo dãn cột sống bằng tay với mục đích điều chỉnh lệch vẹo cột sống do còi xương. Đến năm 1933 kéo dãn cột sống được áp dụng mở rộng do W. Gayle Crutchfield (1900-1972) lần đầu tiên giới thiệu một dụng cụkéo dãn cột sống cổ.
Lind(1974) trong một chương trình kéo dãn cột sống bằng lực tự trọng để điều trị đau thắt lưng và đau thần kinh hông to đã chứng minhkéo dãn cột sốnglàm giảm được tỉ lệ bênh nhân phải mổ. Sau đó một loạt công trình nghiên cứu của các tác giả khác đã khẳng định kết quả này.
Nghiên cứu của Ljunggren AE, Weber H, Larson (1984) so sánh kéo dãn bằng lực tự trọng và kéo dãn bằng tay cho thấy kéo dãn bằng lực tự trọng đã làm giảm được 25% bệnh nhân phải phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.
Năm 1987 một nghiên cứu lâm sàng về kỉ thuật kéo dãn của trường đại học Sister Kenny đã mở đầu cho một loạt các nghiên cứu đa trung tâm về lợi ích của phương pháp kéo dãn cột sống trong điều trị các bệnh lý cột sống. Công trình đã chứng minh được lợi ích của việc kéo dãn cột sống là làm giảm chèn ép rễ thần kinh, giảm thể tích thoát vị đĩa đệm, giảm lệch vẹo cột sống, giảm đau và phục hồi chức năng vận động cột sống.
2. Tác dụng của kéo dãn cột sống:
a) Tác dụng cơ học:
- Giảm áp lực nội đĩa đệm: Dưới tác dụng của lực kéo dãn, hai thân đốt sống kế cận tách nhau ra, làm tăng chiều cao khoang gian đốt sống, dẫn dến thể tích khoang gian đốt sống tăng lên làm giảm áp lực trong khoang gian đốt sống( áp lực nội đĩa đệm) sẽ dẫn tới 02 kết quả:
+ Làm tăng lược dịch thẩm thấu vào đĩa đệm, giúp nhân nhày và đĩa đệm căng phồng trở lại, tăng dinh dưỡng cho đĩa đệm.
+ Có thể giúp thu nhỏ thể tích đĩa đệm bị lồi hoặc đĩa đệm thoát vị nếu vùng đĩa đệm và nhân nhầy chưa bị xơ hóa. Điều này đã được chứng minh bằng các nghiên cứu có chụp bao rễ thần kinh và chụp MRI.
- Điều chỉnh sai lệch của khớp đốt sống và cột sống: Khi đĩa đệm bị thoái hóa hoặc thoát vị, thể tích đĩa đệm giảm, khoảng cách các khoang gian đốt giảm gây di lệch diện khớp đốt sống dẫn đến lệch vẹo cột sống. Kéo dãn cột sống giúp giảm đau, điều chỉnh lại tư thế cột sống, giảm tiến trình thoái hóa cột sống.
- Giảm chèn ép rễ thần kinh: kéo dãn cột sống làm tăng đường kính dọc của khoang gian đốt cả trong thời gian kéo và sau khi kéo, làm giảm chèn ép rễ thần kinh, giảm các triệu chứng đau và tê do chèn ép rễ.
- Làm giãn cơ tích cực: trong các bệnh lý về cột sống và đĩa đệm, đau và kích thích rễ thần kinh làm cho co cứng cơ cạnh sống. Sự co cứng cơ càng làm cho đau càng tăng lên. Kéo dãn cột sống làm giảm co cứng và cắt đứt vòng xoáy bệnh lý đau.
b) Tác dụng lâm sàng:
Trên lâm sàng kéo dãn cột sống mang lại kết quả cụ thể như sau:
- Giảm hội chứng đau.
- Giảm hội chứng chèn ép rễ thần kinh.
- Giảm cong vẹo cột sống.
- Giảm co cứng cơ
- Tăng khả năng vận động và tính linh hoạt của cột sống.
3. Chỉ định điều trị:
- Thoát vị đĩa đệm nhẹ và vừa.
- Thoái hóa đốt sống: chèn ép và kích thích thần kinh gây đau thắt lưng, đau thần kinh hông to, đau vai gáy, đau cổ vai cánh tay.
- Sai khớp đốt sống nhẹ.
- Đau lưng do các nguyên nhân khác.
4.Chống chỉ định: Chấn thương cột sống có gãy xương, các tổn thương tủy, lao cột sống, u ác tính, abces vùng lưng, thoái hóa cột sống có cầu xương,…
Hiện nay tại Khoa Nội Thần kinhvà Khoa Đông y Bệnh viện quân y 121 có trang bị máy kéo dãn cột sống thế hệ mới TM-400 Japan , DX2-USA, ORTHOTRAC-700 điều trị cho nhiều bệnh nhân, đem lại kết quả rất tốt , giảm chi phí và thời gian điều trị, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Khi bệnh nhân đến khám và điều trị sẽ được tư vấn và phục vụ 24/24h , cả ngày nghỉ, ngày lễ. Bác sĩ và Điều dưỡng luôn sẵn sàng khám, tư vấn cho bệnh nhân và chỉ định phương pháp điều trị hợp lý.
BSCKII Nguyễn Hữu Tuệ - Khoa Nội Thần kinh - Đột quị
Đăng ngày 25/12/2015
