NỘI SOI TIÊU HÓA - NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

       Nội soi đóng một vai trò quan trọng trong y học, trong đó nội soi tiêu hoá có vai trò không thể thiếu được trong chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh lý đường tiêu hoá. Hiện nay, trên thế giới nội soi tiêu hoá là một chuyên ngành sâu vì nó không chỉ đơn thuần là nội soi chẩn đoán như trước đây nữa mà còn là nội soi điều trị. Ở nước ta nội soi tiêu hoá có lịch sử phát triển hơn 60 năm, đặc biệt trong những năm gần đây phát triển khá nhanh và mạnh.

       1. Nội soi tiêu hóa là gì?

       Để phát hiện các bệnh lý đường tiêu hóa, cho đến nay y học có nhiều phương pháp được biết đến như siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT-Scanner), chụp cản quang đường tiêu hóa. Ngày nay, theo quan điểm dự phòng, phát hiện sớm bệnh lý là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Ở thời điểm hiện tại, nội soi chính là phương pháp tốt nhất giúp bác sĩ phát hiện, chẩn đoán sớm bệnh lý đường tiêu hóa.

       Nội soi tiêu hóa thực chất đó là nội soi thực quản, dạ dày, tá tràng và đại tràng. Bác sĩ sẽ sử dụng thiết bị chuyên dụng để tiến hành nội soi. Đó là một ống mềm có cấu tạo đặc biệt gồm một chiếc camera nhỏ ở đầu ống giúp quan sát trực tiếp lòng ống tiêu hóa. Ống soi được thiết kế mềm nên không làm tổn thương niêm mạc vùng hầu họng, thực quản, dạ dày, tá tràng và đại tràng.

       Quá trình nội soi được tiến hành khi bác sĩ đưa ống soi qua miệng và vào trong thực quản-dạ dày-tá tràng trong trường hợp nội soi đường tiêu hóa trên. Với nội soi đại tràng (ruột già) bác sĩ sẽ dẫn ống đi từ phía hậu môn lên qua các đoạn đại tràng vào tới hồi tràng (đoạn cuối cùng của ruột non).

       Nội soi tiêu hóa được áp dụng và chỉ định rộng rãi trong nhiều trường hợp và đối tượng. Xét về tính an toàn, nội soi đường tiêu hóa được đánh giá có độ an toàn rất cao, ít xảy ra tai biến. Trên thực tế, chưa có một biến chứng nào xảy ra khi bệnh nhân nghe và làm theo chỉ dẫn của bác sĩ.

      2. Nội soi tiêu hóa giúp phát hiện những bệnh gì ?

       Bệnh đường tiêu hóa ngày càng gia tăng và không trừ một nhóm đối tượng nào. Để phát hiện bệnh đường tiêu hóa chính xác và sớm nhất, nội soi là phương pháp được đặt lên hàng đầu. Nội soi tiêu hóa giúp phát hiện ra nhiều bệnh:

• Nội soi đường tiêu hóa giúp phát hiện sớm ung thư: ung thư thực quản, ung thư dạ dày, ung thư tá tràng, ung thư đại-trực tràng. Đây đều là các căn bệnh nguy hiểm, nhưng vẫn có cơ hội chữa khỏi nếu phát hiện kịp thời.
• Nội soi giúp bác sĩ phát hiện các biến chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (viêm thực quản trào ngược, Barett thực quản…), nguyên nhân của trào ngược dạ dày thực quản (thoát vị, khối u tâm vị…).
• Nội soi giúp phát hiện tất cả các bệnh viêm loét tại đường tiêu hóa: viêm dạ dày hành - tá tràng, loét dạ dày – tá tràng, viêm loét đại trực tràng, viêm loét hồi tràng…
• Nội soi giúp can thiệp nếu cần thiết ngay trong quá trình nội soi: tiêm cầm máu, kẹp clip cầm máu, thắt tĩnh mạch thực quản trong trường hợp vỡ tĩnh mạch thực quản gây chảy máu ồ ạt, lấy dị vật, cắt polyp đường tiêu hóa.

      3. Ưu thế của nội soi tiêu hóa dưới gây mê

       Nội soi tiêu hóa có nhiều cách bao gồm nội soi truyền thống và nội soi gây mê. Trong đó, nội soi gây mê không đau là phương pháp được nhiều bệnh nhân lựa chọn, vì nó là phương pháp mang đến kết quả chính xác, không gây cảm giác khó chịu.

       Về kỹ thuật, nội soi không đau diễn ra giống với phương pháp nội soi truyền thống. Có nghĩa bác sĩ sẽ sử dụng ống soi có gắn camera quan sát bên trong lòng hệ thống đường tiêu hóa.

       Thế nhưng đối với phương pháp nội soi không đau bác sĩ sẽ gây mê liều thấp. Thời gian gây mê chỉ vừa đủ để thực hiện nội soi, khoảng 5 đến 10 phút. Thuốc mê được đưa vào cơ thể không gây ảnh hưởng đến thần kinh và sức khỏe người bệnh. Trong suốt quá trình nội soi, người bệnh không có bất kỳ cảm giác đau đớn, khó chịu nào. Người bệnh không hề cảm thấy sợ hãi buồn nôn đối với nội soi dạ dày, không cảm giác đau bụng với soi đại tràng. Đặc biệt kết quả nội soi đảm bảo tính chính xác hơn do bệnh nhân không cử động.

       Về chi phí, nội soi không đau có chi phí không đắt hơn nhiều so với nội soi truyền thống. Đồng thời với lợi ích và độ an toàn mà kỹ thuật mang lại sẽ giúp bạn tránh khỏi những lo lắng bất an như sử dụng phương pháp nội soi truyền thống.

       4. Vai trò của nội soi tiêu hóa trong tầm soát và phát hiện sớm ung thư tiêu hóa

       Ung thư đường tiêu hóa thường diễn tiến âm thầm, khó nhận biết. Vì vậy, không nên chờ khi có triệu chứng mới tới bệnh viện. Độ tuổi được khuyến cáo cho các đối tượng thuộc nhóm nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát ung thư thực quản, dạ dày, đại trực tràng hiện nay là 40-45 tuổi. Ghi nhận về ung thư năm 2018 tại Việt Nam, ung thư đại trực tràng đứng thứ 5 trong số 10 bệnh ung thư phổ biến nhất ở cả hai giới với số mắc mới là 14.733 hầu hết khi phát hiện đã ở giai đoạn muộn và có tới 7.856 ca tử vong. Theo thống kê của Globocan năm 2020, tỷ lệ mắc ung thư dạ dày là 9,8% và ung thư đại trực tràng là 9% trong tổng số 182.563 ca mắc ung thư tại Việt Nam. Ung thư đường tiêu hóa có tỷ lệ mắc cao chỉ sau ung thư gan và phổi ở nam giới và ung thư vú, ung thư phổi ở nữ giới.

       Cũng theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), với nhóm bệnh nhân phát hiện bệnh giai đoạn sớm có tỷ lệ sống sau 5 năm đạt 90%, bệnh nhân phát hiện ở giai đoạn muộn thì chỉ khoảng 10%.

       Vậy làm thế nào để phát hiện được ở giai đoạn sớm?

       Phương pháp nội soi tiêu hóa ra đời đã giải quyết được điều đó. Việc phát hiện những tổn thương sớm, qua đó đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả sẽ giúp cho người bệnh tránh được can thiệp nặng nề, đồng thời kéo dài được tuổi thọ.

       5. Cần chuẩn bị gì khi nội soi

• Nội soi dạ dày: Nhịn ăn tối thiểu 6 giờ trước nội soi. Người bệnh phải được giải thích kỹ về lợi ích và tai biến của thủ thuật và đồng ý soi. Trong trường hợp xuất huyết tiêu hóa người bệnh cần phải đặt trước đường truyền tĩnh mạch.
• Nội soi đại tràng: Ngừng các thuốc có chứa sắt 3-4g ngày trước soi, ăn chế độ ăn không có chất xơ 1 ngày trước soi.

       Làm sạch đại tràng : Dùng thuốc nhuận tràng: Có nhiều loại thuốc nhưng hiện nay dùng Fortrans, Fleet. Dùng 3 gói thuốc pha vào 3 lít nước đun sôi để nguội uống trước khi soi 6 giờ. Chú ý: Nếu người bệnh có bán tắc hay tắc ruột thì không dùng thuốc nhuận tràng.

       6. Lưu ý các chống chỉ định của nội soi tiêu hóa

• Nội soi dạ dày: Bệnh nhược cơ, suy hô hấp , nhồi máu cơ tim, suy tim mất bù, Bệnh phổi mạn tính, Chấn thương sọ não, tăng áp lực nội sọ, nhịp tim chậm,  trầm cảm,  có thai,..
• Nội soi đại tràng:  Thủng đại tràng, viêm phúc mạc, suy tim,  nhồi máu cơ tim mới, mới phẫu thuật ở đại tràng, mổ ở tiểu khung, phình lớn động mạch chủ bụng, bệnh túi thừa cấp tính, người bệnh có tắc mạch phổi, tình trạng sốc, người bệnh đang có thai (3 tháng đầu và 3 tháng cuối).

• Hiện tại khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Quân y 121 đã triển khai thường quy các kỹ thuật nội soi tiêu hóa: Nội soi dạ dày, nội soi trực tràng, nội soi đại tràng theo phương pháp truyền thống và phương pháp nội soi không đau trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa, khoa được trang bị hệ thống nội soi hiện đại, trang thiết bị phục vụ nội soi điều trị đầy đủ, ekip nội soi, ekip tiền mê nhiều kinh nghiệm đảm bảo quá trình nội soi an toàn, chính xác, hiệu quả, mang lại sự dễ chịu nhất cho bệnh nhân./.

       Mọi nhu cầu về nội soi tiêu hóa, xin vui lòng liên hệ (trong giờ hành chính):

       Phòng nội soi Bệnh viện Quân y 121, số điện thoại: 

BSCKII Lê Thị Ánh Như